In de naam van Allah[1], de Erbarmer, de Barmhartige. Moge de vrede en zegeningen van Allah met Profeet Mohammed (vzzmh[2]) zijn.

Imaam Malik, een voorbeeld van co-existentie, was in staat om meer dan 60 jaar lang mensen van drie verschillende generaties en allerlei nationaliteiten voor zijn lezingen in de moskee van de Profeet te verzamelen. Hoe deed hij dat? En hoe kreeg hij de kans om grote geleerden, koninklijkheden, leerlingen en zelfs de kalief Haroen ar-Rashied en zijn zonen te onderwijzen? Hij had simpelweg het talent om in vrede met anderen samen te leven.

Een islamitische geleerde die zich gespecialiseerd heeft op dit gebied, zal ons meer vertellen over de wetschool van imaam Malik. Deze geleerde is dr. Zakariyya Saddieqi, wiens vader ook gespecialiseerd was op het gebied van de wetschool van Malik. Hij is geboren in Algerije, een land dat de wetschool van Malik volgt, hij heeft 10 jaar in Egypte gewoond en woont nu in Frankrijk. Hij is afgestudeerd aan de faculteit der Islamitische Wetgeving[3] aan de Azhar universiteit in Egypte, en heeft de academische graad ‘doctor’ behaald aan de Sorbonne in Frankrijk. Zijn doctoraalscriptie luidde: ‘De theorie van de djihaad[4] in de islaam.’

Is het niet vreemd dat je juist dit onderwerp hebt gekozen voor je doctoraalscriptie, vooral omdat je dit in Frankrijk hebt gedaan?

Het was inderdaad niet makkelijk, maar het was de eerste doctoraalscriptie op dit gebied in Frankrijk, terwijl iedereen eigenlijk meer wil weten over dit controversiële onderwerp.

Was het je intentie om het concept martelaarschap in de islaam aan hen te introduceren?

Ja, ik wilde niet dat iemand een islamitisch concept als dit benaderde vanuit een persoonlijke, verkeerde opvatting.

Hiermee heb je het initiatief genomen tot een vorm van co-existentie. De mensen daar wilden de moslims begrijpen en jij wilde de kant van de moslims introduceren. Aldus koos je dit onderwerp voor je doctoraalscriptie, ook al wordt dit niet zomaar geaccepteerd in Europa.

Vertel ons over de instituten die je in Frankrijk hebt opgericht,want zij zijn werkelijk een prachtig voorbeeld van co-existentie.

Het eerste is een instituut op het internet. Het laat niet-moslims kennismaken met de islaam in vele Europese talen, en niet-moslims die zich misschien niet genoeg op hun gemak voelen om in het openbaar de islaam de bestuderen. Het andere is een groot instituut dat vele projecten leidt, een daarvan is een onderzoekscentrum dat zich bezighoudt met de westerse cultuur. Moslims, inclusief islamitische geleerden, moeten de moderne westerse cultuur begrijpen, en niet de verouderde westerse cultuur die de overhand had in de kolonisatieperiode.

Dat zijn prachtige voorbeelden van co-existentie. De twee instituten leren de niet-moslims in het Westen om de moslims beter te begrijpen, en de moslims om de westerse cultuur beter te begrijpen.

Hoe komt het dat de wetschool van Malik (‘Maliki wetschool’) de overhand heeft in Marokko, Algerije, Tunesië en Mauritanië?

Het begon allemaal toen de Moren, die bekend stonden (en staan) om hun liefde voor de Profeet (vzzmh), naar Mekka reisden voor het verrichten van de grote bedevaart[5] en de oemra[6]. Op weg naar huis, bleven zij vaak een tijdje in Medina om daar uit te rusten, en woonden zij de lezingen van Malik bij. Als gevolg daarvan, leerden zij de mensen thuis wat zij van imaam Malik hadden geleerd.

Imaam Malik was gewend om zo veel van de Profeet (vzzmh) te houden en hem te eren, dat hij de rituele wassing ging verrichten en zich mooi aankleedde, als hij een van de overleveringen ging vertellen. Daarnaast maakte hij duidelijk onderscheid tussen de overleveringen en zijn persoonlijke mening in juridische of sociale kwesties. Zijn liefde voor de Profeet was gebaseerd op ware kennis.

Hoe kan het dat de wetscholen van vooral de vier imaams hebben kunnen blijven voortbestaan tot vandaag de dag, ook al waren er toen imaams die nog meer kennis hadden dan zij?

Imaam Malik gaf er de voorkeur aan om zich op praktische kwesties te concentreren. Hij vond dat het nadenken over situaties die nog niet waren voorgekomen zonde van de tijd was. Dit merk je duidelijk in zijn boek al-Moewatta, het eerste juridische boek in de islamitische geschiedenis, dat de basis van de juridische methodologie omvatte.

In Medina woonden de meeste metgezellen van de Profeet. Imaam Malik was er daarom van overtuigd dat de inwoners van Medina, met name de grote geleerden die er in de tijd van de metgezellen woonden, een perfecte link waren naar de lering van de Profeet. Hij was ervan overtuigd dat alles was zij deden waarschijnlijk een imitatie was van wat de Profeet (vzzmh) gewend was te doen. Hij gaf er daarom de voorkeur aan om de kennis van de Medinese geleerden trouw te blijven. Hij wees de kennis van de andere geleerden echter niet af, noch de gewoonten en tradities van de mensen, zo lang deze niet in tegenstrijd met de islamitische wet waren.

Dus als we hier de link met co-existentie leggen: imaam Malik accepteert praktisch alles wat er in het dagelijkse leven gebeurt, zo lang het niet verboden is in de islaam. Als we dit bijvoorbeeld toepassen op Moederdag, een dag die in niet-islamitische maatschappijen wordt gevierd, kunnen we dus concluderen dat de moslims deze dag ook kunnen vieren, ook al is het geen religieuze gelegenheid. Dit op voorwaarde dat er niets gebeurt wat in tegenstrijd is met de leringen van de islaam.

Juist. Vooral aangezien de islaam erop staat dat we de moeders waarderen en eerbiedigen. Er is daarom niets mis met het vieren van deze dag, zo lang we het niet als een religieuze gelegenheid zien of dingen doen die verboden zijn.

Maliks populariteit vond zijn oorsprong in zijn bewustzijn van de behoeften van de maatschappij. Deze behoeften zorgden er af en toe voor dat hij zijn eigen mening moest herzien, omwille van de maatschappij, zo lang het conform de islaam was. De Maliki geleerden in Andalusië bijvoorbeeld, verschilden in mening met Malik, die het planten van bomen en bloemen in moskeeën verbood. Ze gaven de voorkeur aan de mening van imaam al-Awzaa’ie, omdat bomen en bloemen een onderdeel van hun cultuur en traditie waren, en dat is niet in tegenstrijd met de islamitische wet.

Kun je ons meer voorbeelden geven van imaam Maliks toewijding om het de mensen gemakkelijk te maken?

Veel mensen in Europa houden van honden. Wat moet een moslim die daar woont, doen als een hond hem likt? Maliks mening met betrekking hiertoe maakt het de moslims een stuk gemakkelijker. Zijn mening geeft hem toestemming om zijn gebeden te verrichten zonder zijn kleding te hoeven wassen of andere kleding aan te trekken. Imaam Malik geloofde dat toen Profeet Mohammed (vzzmh) ons adviseerde om een bord zeven maal te wassen als een hond eraan gelikt had, hij het aantal keer benadrukte en niet het vuil zelf. Volgens imaam Malik zou het voldoende zijn om het vuil een keer te wassen, als de kwestie over het vuil ging. Het is interessant om te weten dat een van de Maliki geleerden zelf een hond had, ook al gaf imaam Malik er zelf niet de voorkeur aan om honden binnenshuis te houden. Het standpunt van deze geleerde was echter dat als Malik in die tijd geleefd had, hij een leeuw zou houden voor de veiligheid, aangezien er toen veel dieven waren.

Dit betekent dat we niet zouden moeten ruziën over verschillende juridische opvattingen. We moeten meningsverschillen respecteren en accepteren, en in vrede samenleven.

Een Tunesische Maliki geleerde die bekend staat om zijn juridische herleiding, zei dat des te meer kennis iemand heeft, hoe minder dingen hij afwijst.

Kun je ons meer vertellen over de inwoners van Medina en de muziekinstrumenten, omdat dit ook een controversiële kwestie is?

De inwoners van Medina zagen er geen zonde in om te zingen of een muziekinstrument te bespelen. Er is geen direct vers in de Qoer’aan of een overlevering die bepaalt dat het verboden is om te zingen of muziek te maken. Het verboden gezang is slechts dat wat ongepaste woorden bevat, met name als het gepaard gaat met andere verleidingen.

Nee, uiteraard niet. Als een moslim een vraag heeft, dan moet hij die stellen aan een islamitische geleerde die bekend staat om zijn kennis, oprechtheid en trouw aan de islamitische wetgeving, zonder te letten op de wetschool die hij aanhangt.

Er is een heel goed en simpel juridisch boek, Fiqh as-Soenna genaamd, dat door veel moslims wordt geraadpleegd. Wat vind je van dat boek?

Dit boek was een briljante poging in die tijd, toen juridische verwijzingen zeer complex waren, en dit zorgde ervoor dat mensen afstand deden van de religie. Het boek presenteerde de ideeën op een simpele manier aan mensen die niet gespecialiseerd waren op dit gebied, door de standpunten van de vier imaams inzake de juridische kwesties te introduceren. Niet-geleerden zouden echter niet op basis van dit boek een fatwa (juridische uitspraak door islamitische geleerde(n)) mogen vaardigen.

Het opdoen van juridische kennis zou niet tot een bepaald boek beperkt moeten zijn, aangezien er veel overleveringen en verzen uit de Qoer’aan – die verband met de kwestie houden – zijn die opgezocht en bestudeerd moeten worden, om een conclusie te kunnen trekken. Er is bijvoorbeeld een overlevering die vertelt dat de dode persoon gemarteld wordt door het gehuil en geschreeuw van de familie tijdens zijn dood. Er is echter een vers, waarin Allah zegt, wat vertaald kan worden als: “…en niemand kan de zonde van iemand anders dragen…” (VBQ[7] 17:15) Alleen juridische specialisten kunnen de overlevering en het vers in overeenstemming brengen, door te concluderen dat de dode persoon naar wie verwezen wordt in de overlevering, degene is die aan zijn familie vraagt om zich na zijn dood zo te gedragen.

Een wijze man zei eens: “Kennis (of wetenschap) beweegt zich voort van het verstand van de geleerde (of wetenschapper) naar boeken. De sleutel (tot het begrip ervan) blijft in zijn verstand. Degene die de kennis gebruikt zonder de geleerde te raadplegen, zal zeker dwalen en verloren zijn.”

[1] Het woord ‘Allah’ is de Arabische term voor God. Hoewel het woord vaak aan de islaam toegeschreven wordt, wordt het niet alleen door moslims gebruikt: Arabische christenen en joden gebruiken dit woord om naar de Enige God te verwijzen. Het Arabische woord geeft iets nauwkeuriger dan de Nederlandse term uitdrukking aan de unieke eigenschappen van de Enige God. Het Arabische woord ‘Allah’ heeft geen meervoudsvorm, de Nederlandse term heeft dat wel. Het woord ‘Allah’ heeft ook geen connotatie wat betreft het geslacht. Allah is de God die door alle profeten aanbeden werd, van Adam tot Noach, Abraham, Mozes, Jezus en Mohammed.

[2] Vrede en zegeningen van Allah zij met hem (salla Allahoe alaihi wa salam).

[3] Sjariyya, de wetgeving die op de Qoer’aan en de soenna is gebaseerd.

[4] Elke strijd omwille van Allah die persoonlijke, fysieke, intellectuele of militaire inspanningen vergt, voor gerechtigheid en tegen onrecht.

‘Kleine djihaad’: vechten om mensen tegen aanvallen of onderdrukking te beschermen. In een dergelijk gevecht, mogen geen vrouwen, kinderen of onschuldige burgers betrokken worden en natuur noch infrastructuur beschadigd worden.

‘Grote djihaad’: innerlijke strijd van de ziel tegen het slechte en verleidingen.

[5] In het Arabisch ‘hadj’, de bedevaart naar Mekka in de eerste helft van de maand dhoel-hiddja, en dit is de vijfde zuil van de islaam.

[6] Vrijwillige korte bedevaart die op elk moment van het jaar verricht kan worden.

[7] Vertaling van de Betekenis van de Qoer'aan. Dit is een vertaling van wat er tot nu toe begrepen is van het gestelde Qoer'aanvers. Het lezen van de vertaalde betekenis van de Qoer'aan kan op geen enkele manier het lezen in de Arabische taal vervangen, de taal waarin het geopenbaard is.