De Profeet Mohammed (vzzmh[1]) zei eens: “Deze godsdienst bestaat uit oprechte raad geven.” Oprecht advies geven aan mensen die het nodig hebben, is een essentieel deel van onze godsdienst. Waarom? Wat is er zo speciaal aan het geven van advies? Het betekent dat wanneer je advies geeft aan een persoon, dat je het beste voor hebt met die persoon en de hele moslimgemeenschap. Maar als ik aan één persoon advies geef, hoe kan dat dan effect hebben op de hele moslimgemeenschap? Denk eraan, als ik jou oprecht advies geef en jij geeft jouw vriend oprecht advies en dat blijven we dan onze hele leven doen, dan leidt dat tot een vergroting van deze groep en dit kan zich uitbreiden tot de hele gemeenschap, die oprecht advies krijgt.

Wat is nu het belang van het geven van advies? Allah (VVIH[2]) gaf ons namelijk deze belangrijkste sleutel tot een gezonde en dynamische gemeenschap.

Het in stand houden van de gemeenschap gebeurt door het geven van oprecht advies. Als je hiermee stopt, dan zal de gemeenschap vervallen. Allah zegt in de Qoer’aan, wat vertaald kan worden als: “Gij (moslims) zijt het beste volk dat voor de mensheid (ter lering) is verwekt…” Is dit privilege dan zonder enige verantwoordelijkheid? Natuurlijk niet, het vers gaat verder: “…gij gebiedt wat goed is, verbiedt wat kwaad is en gelooft in Allah.”(VBQ[3] 3:110). De verantwoordelijkheid die gepaard gaat met het privilege, is het geven van oprecht advies.

Eerlijk gezegd, broeders en zusters, wij geven geen oprecht advies. Het is een vreemd begrip voor ons geworden. Of misschien zeg je: “Ik heb het een keer geprobeerd, maar ik werd voor schut gezet en daarom ben ik er mee gestopt.” Iemand anders zou protesterend zeggen: “Eens gaf ik oprecht advies en daarna werd mij de schuld gegeven van het resultaat. Vergeet het maar!” Of: “Op een keer gaf ik oprecht advies en de desbetreffende persoon zei dat ik me er niet mee moest bemoeien.” Nee, mijn lieve broeders en zusters, wij willen niet dat iemand in een dergelijke situatie terechtkomt. Daarom zullen we meer gedetailleerd bespreken wat de beste manier is om oprecht advies te geven. Maar laten we eerst meer over het belang van deze taak praten.

De Profeet Mohammed (vzzmh) zei: “De eerste drie die het paradijs zullen betreden zijn de martelaar, een kuise persoon die kuisheid gebiedt, en een man die Allah op een goede manier heeft aanbeden en oprecht advies gaf aan mensen.” Dus door oprecht advies te geven, zouden we tot één van de eersten behoren die het paradijs mogen betreden! Geef oprecht advies zodat onze gemeenschap gezond blijft. Ik hoor je al zeggen dat het niets zal uitmaken, maar geloof me dat het echt een verschil uitmaakt! Misschien duurt het een tijdje voordat iedereen eraan gewend is, misschien een jaar of twee, maar we moeten er gelijk mee beginnen. Oprecht advies moet een essentieel ingrediënt in onze gemeenschap worden.

Eén van de metgezellen zei: “Toen ik me tot de islaam bekeerde in het bijzijn van de Boodschapper van Allah (vzzmh), moest ik drie dingen beloven: om mijn gebeden te verrichten, zakaat[4] te geven, en oprecht advies aan elke moslim te geven.” Kun je je voorstellen dat de Boodschapper van Allah (vzzmh) dit samen met zakaat en het gebed noemt? Dat laat ons zien hoe belangrijk het is. Een andere metgezel zei: “Ik ging naar de Boodschapper van Allah (vzzmh) toe om hem te vragen om mijn belofte van trouw ten opzichte van hem te accepteren, maar hij antwoordde met: ‘Onder één voorwaarde, als je me belooft om oprecht advies aan elke moslim te geven.’” Deze man kwam om zich tot de islaam te bekeren, maar de Profeet (vzzmh) zei tegen hem dat hij moest beloven om oprecht advies te geven. Dus antwoordde de metgezel: “Bij Allah, waarnaast geen God bestaat, ik zal jullie allen oprecht advies geven totdat ik sterf.”

De Profeet Mohammed (vzzmh) zei: “De dienaar die oprecht advies aan zijn meester geeft, krijgt een dubbele beloning.” Zelfs van slaven (in vroegere tijden) en bedienden wordt er verwacht dat ze oprecht advies geven, bedenk dan eens de verantwoordelijkheid van een vrije man of vrouw. Hij zei ook: “Mijn analogie en van wat er met mij werd gebracht, is dat van een man die een leger ziet aankomen dat wil aanvallen, dus roept hij naar zijn volk: ‘Een leger valt aan!’ Ik ben een oprechte waarschuwer, redt jullie zelf!” De Profeet Mohammed (vzzmh) beschrijft zichzelf als een oprechte adviseur.

Als je op het werk iets verkeerds ziet, breng het dan ter sprake en zeg dat het fout is. Geef advies aan je familie, buren, en kennissen. Vandaag de dag doet niemand dat. Wij hebben een essentiële moslimeigenschap verbannen.

Omar ibn-al-Chattaab (mAtmhz[5]) zei: “Er zit niets goeds in een gemeenschap als geen mens oprecht advies geeft, en er zit niets goeds in een gemeenschap als de mensen geen oprecht advies aanvaarden.” Hij zei een keer vanaf de preekstoel: “Moge Allah barmhartig zijn ten opzichte van de persoon die naar mij toe kwam en mij mijn tekortkomingen liet zien.” Vraag jezelf eens eerlijk, als iemand naar je toe kwam en oprecht kritiek uitte, hoe zou je je dan voelen? Als je een verkeerd gevoel krijgt en je die persoon begint te haten, dan doe je iets verkeerds. In plaats daarvan zou je Allah moeten bedanken voor een dergelijke zegening en die persoon trouw blijven, die genoeg om je geeft om aandacht voor je fouten te vragen.

- Wees er zeker van dat de persoon die je gaat adviseren, dat ook echt nodig heeft, dus dat hij daadwerkelijk iets fout heeft gedaan. Wees niet willekeurig en hypothetisch. Bespreek werkelijk voorgekomen problemen of tekortkomingen.

- Heb een zuivere intentie voordat je oprecht advies geeft. Geef geen advies om te laten zien dat je alles weet en geef niet de indruk dat je beter dan die persoon bent. Doe het alleen om het plezier van Allah te verkrijgen en voor het welzijn van je gemeenschap.

- Geef het advies onder vier ogen. Breng die persoon niet in verlegenheid door publiekelijk advies te geven.

- Wees rustig en vriendelijk. Een man adviseerde de kalief Haroen ar-Rasjied, maar deed dat op een zodanige brutale en ruwe manier dat Haroen ar-Rasjied hem voorzichtig vroeg: “Mijn broeder, ben jij beter dan de profeet Moesa (Mozes (vzmh[6]))”? De man antwoordde van niet. Haroen ar-Rasjied vervolgde: “Ben ik erger dan de farao?” De man zei weer van niet. Haroen ar-Rasjied concludeerde: “Jij bent niet beter dan Moesa (vzmh) en ik ben niet erger dan de farao, en juist toen Allah (VVIH) Moesa (vzmh) naar de farao had gestuurd, zei Hij tegen hem: ‘Doch spreekt tot hem op welwillende wijze, opdat hij er lering uit moge trekken, of vrezen.’(VBQ 20:44)” Wees vriendelijk en kalm tegen mensen, dat is een deel van ons geloof. Oprecht advies geven is geen gevecht, wees zachtaardig. In een andere situatie liep Haroen ar-Rasjied in het dorp toen een schaapherder hem zag en hem oprecht advies wilde geven. De herder liep naar Haroen ar-Rasjied (de kalief van die tijd) toe en zei tegen hem: “Imaam, als ik u oprecht advies geef, zal ik bang voor u zijn. Maar als ik u geen oprecht advies geef, zal ik bang om u zijn. En mijn angst om u is groter dan de angst voor u, dus zou ik u graag over dit en dat willen adviseren…” Kun je dat geloven? Een herder die zulke mooie woorden zegt en advies aan een moslimleider geeft!

- Overweeg de actuele situatie waarin desbetreffende persoon zich begeeft goed. Vergeet nooit dat we slechts mensen zijn en geen engelen. Een deel van de menselijke aard is het maken van fouten. Dus zoek niet constant naar elke miezerige fout om oprecht advies over te geven, wees geduldig, vergevingsgezind en zachtaardig. En vergeet nooit dat jezelf ook altijd fouten maakt.

Ik hoop echt dat we van nu af aan oprecht advies kunnen beginnen te geven en accepteren. We moeten er echt aan werken. We hebben het voor onze gemeenschap nodig, omdat: “Voorzeker, Allah verandert de toestand van een volk niet totdat zij hetgeen in hun hart is veranderen.” (VBQ 13:11)

[1] Vrede en zegeningen zij met hem.

[2] Verheerlijkt en Verheven is Hij.

[3] Vertaling van de Betekenis van de Qoer'aan. Dit is een vertaling van wat er tot nu toe begrepen is van het gestelde Qoer'aanvers. Het lezen van de vertaalde betekenis van de Qoer'aan kan op geen enkele manier het lezen in de Arabische taal vervangen, de taal waarin het geopenbaard is.

[4] Een jaarlijkse bijdrage van 2,5% van hun rijkdom die moslims afdragen aan de behoeftigen.

[5] Moge Allah tevreden met hem/haar zijn.

[6] Vrede zij met hem.