فارسى
    سلسله ى أخلاق
* بخش صبر
Languages>فارسى>سلسله ى أخلاق
التقيم الحالى لهذا المقال بناء على 37 رأى
بخش صبر

بخش صبر

 

مقدمه

 

الحمد  لله الذي ارسل رسوله بالهدی ودين الحق ليظهره علي الدين كله وجعل فيه اسوة حسنه لمن كان يرجوالله واليوم الاخر، احمده حمدا لايحصي علی كرمه وآلائه مادامت الأرض قائمة تحت سمائه وصلی الله علی سيدنا محمد وعلی آله عدد كمال الله وكما يليق بكماله.

امّا بعد

بعد از نشر دومین کتابم با عنوان «اخلاق  مؤمن» وبه خاطر اهمیتي كه اخلاق در زندگی مؤمن دارد كه اين حدیث گهربار رسول خدا e: «من برای تکمیل ارزش های اخلاقی مبعوث شدم» مؤيد آن است، با سومین‌ کتاب با عنوان «صبر وذوق » اين موضوع را دنبال كردم، صبر وذوق هم جزء اخلاق اسلامی‌ به شمار می‌روند وبه مواردي كتاب «اخلاق مؤمن» اضافه می شوند تا صفات متمايزي را كه اسلام ومسلمانان از آنها برخوردارند محكم‌تر واستوارتر ساخته تا با پيروي از بهترين خلق خداe با خود صادق وروراست باشند.

 من در این کتاب شیوه ی محاوره ای ساده ام را به كار بردم، شیوه ای كه خواننده را به تحرک وواکنش وا می دارد وگاهی عقلش را مخاطب قرارمی‌دهم وگاهي قلبش را به حركت وا می‌دارم وبارها وبارها ورا بر بلند همتي وتطبيق عملي اخلاق، تشويق می‌نمايم.

 وآخر دعوانا ان الحمد لله رب العالمین والصلاة والسلام علي سيد المرسلين،  راجين من الله سبحانه وتعالی ان يتقبل منا عملنا هذا خالصاً لوجهه الكريم  ويجعله في میزان حسناتنا يوم الدين.

برادرتان: عمروخالد

2/ رجب/1423 هـ.ق             

 

صبر

 

یکی از اخلاق اساسي وپایه

 

صبر يكي از اساسي‌ترين خصلت های اخلاقی دين حنيفمان واز اخلاق اساسي وپایه است.

در دل زندگی تمام بشريت رسوخ  كرده وريشه دوانيده است.

گاهی اوقات بعضي ازجوانان می‌آيند وبه من می‌گويند: من دچار فلان معصيت شده ام چه كاركنم؟ من در جواب می‌گويم: صبركن وواز اين جواب من چندان خوشش نمی‌آيد وگمان می‌كند جوابي كه به وداده ام فقط يك كلام نظري است.

ديگري می‌گويد: من سعي می‌كنم برای اداي نمازصبح، زود بيدار شوم ولي نمی‌توانم ، پس چه بكنم؟ من می‌گويم: صبركن وعكس العمل او!

به‌راستي كه معناي حقيقي صبر از بين رفته وكلمه ی «صبر» برای بسياري از ما فقط «يك كلمه ي نظري» است.

ولي چه كسي از ما آن را روشی عملی برای حل هر مشكلی وبرای هر هدفي می‌بيند؟!

صبر كليد هستی!

به همراه من اندكی در مخلوقات خدا بيانديش، به جنين در شكم مادر ومراحلش بنگر.

جنین يكباره بزرگ نمی‌شود؛ به دانه بنگر كه به تدريج رشد می‌كند.

به طلوع وغروب تدريجي خورشيد نگاه كن.

خوب، آيا نمی‌بيني كه خداوند تبارك وتعالي آسمان‌ها وزمین را در شش روز آفريده است وحال آنكه ذات اقدسش می توانست در يك روز يا حتي در يك چشم بهم زدن آن را بيآفريند!

امّا خداوند تبارک وتعالی با افرینش آسمان ها وزمین در شش روز خواست تا بدانیم که همه چیز در این دنیا بر اساس تدرج استوار است وصبر تنها یک اخلاق انسانی نیست، بلکه کلید جهان هستی می باشد.

سبحان الله! تمام دنيا بر پايه صبر وتدرج استوار است.

 

همه چيز در زندگی ما به صبر نيازمند است.

 

اگر می‌خواهي در زندگی عمليت پيشرفت كني، چاره ای نداري جز اينكه صبر كنی و16 سال تحصيل را پشت سر بگذاري .

اگر می‌خواهي از امر خداوند اطاعت كني، چاره ای جز صبر وملازمت بر اطاعت وعبادت نداری.

اگر می‌خواهي گناهان ومعصيت ها راترك كني، چاره ای جز صبر واراده اي قوي نداری؛ بايد صبر كنی.

حالا ديدی كه چطور وتا چه اندازه صبر در زندگی ما ريشه دوانيده است.

به همین دليل دانشمندان می‌گويند : «كمال دنيا ودين به صبر بستگي دارد»

سبحان الله: آيا شجاعتي بدون صبر وجود دارد؟ ويا آبادي يك شهر وساختن كانال هاي آب وسدها و.. بدون صبر امكان پذير است؟ آيا بدون صبر می‌توان به پدر ومادر نيكي كرد؟ آيا بدون صبر رشد اقتصادي صورت خواهد پذيرفت ؟

آيا می‌تواني خواندن اين كتاب وتطبيق عملی آن را بدون صبر انجام دهي؟

 

بدون آن بشريت نابود خواهد شد!

 

تصور كن! بدون صبر چه می شود؟!

چیزی که باعث می‌شود زناكار مرتكب این فاحشه شود اين است كه وصبر نكرد تا ازدواج كند.

همچنين معتاد به مواد مخدر؛ چه چيزي ورا به انجام چنين عملي وا داشته است؟

وبر مصيبتي كه بر ونازل شده بود صبر نكرد، يا در اوقات فراغتش صبر را پيشه نكرد واز آن به نحواحسن استفاده ننمود.

من الآن احساس تورا درك می‌كنم. حالا اهمیت اين خلق را فهمیده ای! چرا  كه بدون آن حرمت محرمات شكسته خواهد شد وبدون ان بشريت نابود می‌گردد.

در واقع هرگونه تكاملی در دين ودنيا وابسته  به  صبراست وهرگونه نقصان در آن دونيز به صبر بستگي دارد.

زود باش بجنب وآن را صراحتا اعلام كن.

«از امروز هرگز اين گناه را انجام نخواهم داد وصبر را پیشه خواهم ساخت وخداوند با من است ومرا ياري خواهد داد.

 

تشبيهي كه معنا را واضح وبر آن تاكيد می‌نمايد

 

علما می‌گويند: نفس (روح) مركب بنده است كه ورا به بهشت يا به جهنم می‌برد وافسار آن صبر است، وچه کار می کنی اگر افسار را رها ساختی وآن را آزاد گذاشتی، نفس تورا به هر جا كه می خواهد می‌برد.

چه می‌كنی اگر روزی سوار اتومبيلت شدی وبا سرعت 100 کیلومتر در ساعت به رانندگی پرداختی سپس متوجه ‌شدی كه ماشين ترمز ندارد!

حال چه رسد به زماني كه می‌داني انتهاي راه يا بهشت است يا دوزخ؟!

ترمز هايت صبر هستند، آيا بدون ترمز می‌تواني حركت كني؟

 

صبر در لغت

 

كلمه‌ي صبر در لغت به معنای حبس یا منع است.

من صابر هستم يعني من نفسم را حبس می‌كنم، من مانع نفسم می‌شوم.

نفسم را درفرمانبری حبس می‌كنم يعني: بر انجام طاعات مداومت می‌ورزم.

نفسم را در برابر معاصي حبس می‌كنم يعنی در گناهان ومعصيت ها را می‌بندم.

آيا دوست نداری كه اين جمله را به زبان بياوری؟! ما شاءالله، از همان بار اول متوجه اصل مطلب شدي .

پروردگارا مرا بر باز داشتن وحبس نفسم از انجام فلان عمل وفلان عمل ياری بنما.

اللهم آمین

 

تصور كن «90»  بار !

 

كلمه‌ی صبر در قر‎آن بيش از 90 بار ذكر شده، در حالی كه هيچ خلق وخوي ديگري به اين اندازه تكرار نشده است.

يا الله ! اين كلمه در قرآن بيش از صدق وامانت آمده است، چقدر اين خلق با ارزش ومهم می‌باشد؟!

اي كساني كه به راستگويي خود را آراسته‌ايد خدا به شما جزاي خير بدهد! اي كساني كه خود را به خلق وخوی امانت داردی مزين ساخته‌ايد خدا به شما جزاي خير بدهد! اي كساني كه احسان وتواضع را جزئي از اخلاق نيكووحسنه‌ي خود قرارداده‌ايد، خداوند به شما هم جزاي خير بدهد!

آيا وقت آن نرسيده كه صبر را نيز به اخلاق نيكوي خود بيفزايد؟ آيا ارزش آن را ندارد كه خود را به آن آراسته سازيد ؟!

اين خلق در قرآن بيش از هر خلق وخوي ديگر ذكر شده است. ديگر بيش از اين چه بگويم!؟!

آيا دوست داري كه درمعيت الله  باشي؟!

واینک تورا به تدبير وتعمق در كلام خدا فرا می‌خوانم، آن را به گونه‌اي بخوان گويي كه بر تونازل  شده است.

برای روحت فضای ایمانی  خاصي ترتيب بده تا به وسيله‌ي اين فيض ايماني خوشبخت شوي.

توصيه‌ي من در هنگام خواندن آیات قرآن، این است كه آن را با صدای آهسته ی زبان وصداي بلند قلبت بخواني.

آيا حاضري؟ پس شروع کن.

خداوند متعال می‌فر مايد:

(استعينوا بالصبر والصلاة إن الله مع الصبرين)، [البقرة:153].

«از صبر ونماز (در برابر سختی ها) کمک بگیرید، به راستی که خدا با صابران است.»

زود باش، در هر امري در زندگیت از صبر ونماز ياري بجو. از نفست می‌ترسي كه در دام گناهان بيافتد؟ بايد صبركني ونماز بخواني. بر فرمانبرداری از خدا صبركن. توچه كسی غير از خدا را داري؟

اکنون حالت چطور است؟ آيا شيريني را حس می‌كني؟ من می‌ترسم؛ اما اگر شرينيش را نچشيدي لااقل استفاده از آن را ازدست نده. می‌شنوم كه می‌‌‌‌‌‌گويي: منظورت صبر است؟

بله، صبر كن وشيرينيش را خواهي چشيد. آيا دوست نداري كه در معيت الله باشي؟

(إن الله مع صابرين)، [الأنفال: 46].

«به راستی که خدا با صابران است».

 

مژده بده اي صبر كننده !

 

خداوند عزوجل می‌فرمايد:

‍‍(ولنبلونكم بشيء من الخوف والجوع  ونقص من الأموال والأنفس والثمرات وبشر الصابرين)، [البقرة: 155].

«وقطعاً شما را با برخی از (امور همچون) ترس وگرسنگی وزیان مالی وجانی وکمبود میوه ها، آزمایش می کنیم ومژده بده به صابران». 

كيست كه صابران وبردباران را بشارت می‌دهد؟  خداست، آيا به آن انديشيده‌ای؟ خدا با توچه خواهد كرد؟

هرگز فراموش نكن. گفتيم كه  قرآن را به گونه‌اي بخوان که گويي بر تونازل شده است.

بار ديگرآيه را بخوان. حالا نظرت چيست؟!

پس بايد صبر را پيشه كنی ومژده بده.

 

اين به آن در ... «بدون حساب»

 

حال از صمیم قلب از تومی‌خو‌اهم كه برای شنيدن اين آيه آماده شوی. واي به حالت اگر از معاني ومفاهيم آن غفلت ورزي.

خداوند متعال می‌فرمايد:

(إنما يوفي الصابرون أجرهم بغير حساب)، [الزمر: 10].

«قطعاً به صابران اجر وپاداششان به تمام وکمال وبدون حساب داده می شود».

بگوببینم آيا زمیني داشتی كه از بي‌آبي نزديك بود بمیرد، سپس خداوند تبارك وتعالي آبي پر‌بركت فرو ‌فرستاد، در آن هنگام نتيجه چه خواهد بود؟ توگويي كه قلب توبسان آن زمین واين آيه به منزله‌ي  باران است.

در تفسير اين آيه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌گويند: نيكي‌ها بدون حساب بر سر آنها ريخته می‌شود، اما چرا فقط صابران؟

زيرا آنها در برابر مصيبت‌هايي كه خداوند در دنيا بر آنان فروفرستاد، صبر كردند، لب به کلمه ای که حاکی از نارضايتي، درماندگی وناراحتی باشد نگشوده وبه قضا وقدرش در دنيا راضي شدند، خداوند نيز در آخرت آنها را محاسبه نکرد، بدين سبب تنها عملي كه اجر وپاداش نا‌معلوم دارد صبر است، مثلاً ثواب اعمال نيك ده برابر است وانفاق تا هفتصد برابر بالا می رود ولي صبر بي‌ اندازه ونامحدود می‌باشد.

خوشا به سعادت كسي كه اين آيه قلبش را شكافت!          ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌       ‍‍‍

خوشا به سعادتش! بعد از اين كه اين آيه در قلب ورسوخ كرده وشيريني صبر را چشيده است.

 

آيا صبر می‌كني تا خداوند تورا دوست بدارد؟!

 

(والله يحب الصبرين)، [آل عمران: 146].

«وخداوند صابران را دوست می دارد».

بعد از تلاوت اين آيه آيا صبر می كني يا نه؟                         

آيا صبر می‌كني ودست از سيگار كشيدن  بر‌می‌داري تا خدا تورا دوست بدارد يا نه؟  آيا صبر می‌كني وچشمت را از نامحرم فرومی‌نهي تا در عوض خداوند تورا دوست داشته باشد يا نه؟ آيا بر ارتكاب حرام صبر می‌كني و از انجام آن خودداري می‌ورزي تا خدا تورا دوست بدارد يا نه؟ آيا بر والدينت صبر می کنی تا مورد محبت الهي قرار بگيري يا نه؟ آيا صبر می‌كني وبا سعي وتلاش تحصيل را پشت سر می گذاري تا در عوض خدا وند تورا دوست بدارد يا نه؟

هيچ كس جز آن كه طعم اين سخنان را چشيده است این را درك نمی‌كند.

 

پيشوايي در دنيا ودين از آن كيست؟!

 

خداوند متعال چنين می‌فرمايد :

(وجعلنا منهم أئمة يهدون بأمرنا لما صبروا وكانوا بآيتنا يوقنون )، [السجدة: 24].

«واز میان بنی اسرائیل پیشوایانی را پدیدار کردیم که به فرمان ما (مردمان را) راهنمایی می نمودند، بدانگاه که بنی اسرائیل (بر تحمل سختی ها) صبر وشکیبایی ورزیدند وبه آیات ما ایمان کامل پیدا کردند».

اين مرحله ای از مراحل بني اسرائيل بود، اما شاهد در اينجا اين است كه خداوند تبارك وتعالي پیشوایی ورهبري دنيا ودين را به دوچيز ربط داده است:

1ـ صبر.

2ـ يقين.

يا الله! امت ضایع شده‌ي اسلام، امت پاره پاره واز هم گسسته ی اسلام چطور می تواند سرور امت‌ها باشد؟

اولاً : با صبر، صبر بر توليد، صبر بر بهبود سازي اوضاع كشور، صبر بر تربيت افراد آگاه ومتعادل، صبر بر تأسيس خانواده‌اي محكم واستوار.

دوماً : يقين به خدا

 

كارهاي بر گزيده وماندگار

 

خداوند متعال می‌فر مايد :

(ولمن صبر وغفر انّ ذلك لمن عزم الامور)،‏ [الشوری: 43].

«کسی که (در برابر ظلم دیگران) صبر کند و(با وجود قدرت، از ستمگر) در گذرد وببخشد (ولی بداند که این عمل باعث گستاخی ستمگر نمی گردد، این کار او) از زمره ی کارهای برگزیده وماندگار است.»

سبحان الله! كارهاي بر گزيده وماندگار. با شكيبايي و ‌بخشش.

بعد از این آيا صبر می‌كني؟ می‌گويي: منظورت چيست؟

منظورم اين است كه معيت خداوند با صابران است، محبت خدا از آن صابران است، مژده وبشارت خدا برای صابران است وامامت ورهبری دنيا ودين از آنِ صا بران است وهنوز فرصت داري، ولي خواهش می‌كنم صبر كن.

 

فاصبر (صبر کن) با صيغه‌ي امر

 

خداوند تبارك وتعالي می‌فرمايد :

(فاصبر كما صبرأولوا العزم من الرسل)، [الاحقاف :35 ].

«پس (در برابر اذیت وآزار کافران) صبر کن، آن گونه که پیغمبران اولوا العزم صبر کرده اند».

وهمچنين می‌فرمايد:

(يا أيها الذين آمنوا اصبروا وصابروا  ورابطوا واتقوا الله لعلكم تفلحون)؟ [آل عمران:200].

«ای کسانی که ایمان آورده اید! (در برابر شدائد وناملایمات) صبر وشکیبایی ورزید و(در مقابل دشمنان) صبر وپایداری کنید و(از مرزهای مملکت خویش) مراقبت به عمل آورید واز (خشم) خدا بپرهیزید، تا اینکه رستگار شوید».

اندکی تأمل کن. تأكيدهاي مكرر وتند قرآن، پيامبر ـ صلي الله عليه وسلم ـ ومؤمنين را به صبر فرا می خواند.

پس «صبر كن»، «صبر كن»، «صبر كن»

آيا اين سخن، تئوری است؟ پناه بر خدا! بلكه سخنی كاملاً عملي است.

سپس اگر گرفتار گناه ومعصيتی هستي به خودت بگو: صبر كن. ودست از آن گناه بردار.

در اينجا صراحت بعد از اشارت آمده است، ما می‌خواستيم با اشاره، خوش خبري صبر وپاداشي را كه به صابران تعلق می‌گيرد به توتبريك بگويیم ، اما اگر فايده‌اي نداشت، چاره‌اي جز صراحت نداريم. صيغه‌ي امر به کار برده شد، صبر كن، نظرت چيست؟

 

از آن به دور باشد!

 

از جمله موارد نامطلوب در اسلام كه خداوند آن را دوست ندارد، ضعف اراده وضعف صبر است، مثلاً خواهري می‌گويد:

من مدتي است که باحجاب شدم ومی دانم که آن را رها خواهم كرد «راستش را بخواهي صبر من ضعيف است.»

ولي من شما  را اينگونه نمی‌بينم، چون نظرم درباره ی شما خوب است واحساس می‌كنم از اينگونه ضعف ها در شما به چشم نمی‌خورد ولا ازكي علي الله احد.

چرا كه صبر وشكيبايي شما ـ به خواست خداوند ـ قوي است واراده‌ي شما كوه‌ها را به لرزه درمی‌آورد.

 

توصيه‌اي به تو

 

 هنگامی‌كه داستاني از داستان‌هاي پيامبران را در قرآن كريم می‌خوانی، به تونصيحتي می‌كنم.

توصيه‌ي من اين است كه در سطر آخر  قصه تفکر وتأمل كني. چون در اين چند سطر اخير چکیده وپند واندرز را خواهي  يافت. در سوره‌ي هود در قصه‌ي حضرت نوح  ودر سطر آخر قصه، خداوند تبارك  وتعالي چنين می‌فرمايد:

 (فاصبر إن العاقبة للمتقين)، [هود: 49 ].

«صبر کن. به راستی که سرانجام (با صابران و) از آن پرهیزگاران است».

سبحان الله! قصه‌ي حضرت نوح در اين جمله خلاصه شده:

(فاصبر إن العاقبة للمتقين)

خداوند متعال اين قصه را برای رسول اكرم e نقل می‌كند تا ونيز صبر وبردباري نموده وبداند كه پيروزي در دنيا وآ خرت از آن صابران است.

آيا می‌تواني از امروز قرآن را اين چنين تلاوت كني؟ اراده ي قويت را به ياد داشته باش.

 

بدان که پيروزي به همراه صبر است

 

بیا واز اين معناي زيبا سير آب شو. خداي متعال به ما می‌آموزد كه پيروزي مسلمانان جز با صبر وشكيبايي امكان پذير نيست وكسي كه بر حق صبر كند، پيروز خواهد شد.

خداوند متعال برخورد طالوت وجالوت، رويارويي دولشكر مؤمن با فرماندهي طالوت ولشكر كافر با فرماندهي جالوت را در سوره ی بقره توصیف می کند ودر پايان داستان چنين می‌فرمايد:

(قال الذين يظنون أنهم ملاقوا الله كم من فئة قليلة غلبت ف‍ئة كثيرة باذن الله والله مع الصابرين * ولما برزوا لجالوت وجنوده  قالوا ربنا أفرغ علينا صبراً  وثبت أقدامنا وانصرنا علي القوم الكافرين * فهزموهم)، [البقرة:249-251].

«آنان که یقین داشتندکه با خدای خویش ملاقات خواهند کرد گفتند: چه بسیارند گروه های اندکی که به فرمان خدا بر گروه های فراوانی چیره شده اند وخداوند با صابران است * وهنگامی که در برابر جالوت وسپاهیان وقرار گرفتند (ولشکریان فراون وساز وبرگ جنگی ایشان را دیدند) گفتند: پروردگارا! (بر دل هایمان آب) صبر وشکیبایی بریز وگام هایمان را ثابت واستوار بدار وما را بر جمعیت کافران پیروز بگردان * سپس آنان را شکست دادند».

آيا از كلام خداوند سير آب نشدي!

بار ديگر به جايگاه این دوكلمه‌ «الصابرين» و«صبراً» نگا ه كن:

(ربنا أفرغ علينا صبراً وثبت أقدامنا وانصرنا علي القوم الكافرين)

«پروردگارا! (بر دل هایمان آب) صبر وشکیبایی بریز وگام هایمان را استوار بدار وما را بر کافران پیروز بگردان.»

بلافاصله آيه‌ي بعدي می‌فرماید:

(فهزموهم).

«سپس آنان را شکست دادند.»

چه ارتباط قوي  وتنگاتنگی! به درستي  كه پيروزي به همراه صبر واستقامت است.

به خدا قسم كه اين قرآن تأثير فراواني در قلب ها دارد، ولي...!

دعاي همیشگيت این باشد:

(ربنا أفرغ علينا صبراً  وثبت أقدامنا وانصرنا علي القوم الكافرين).

 

یک شرط در مقابل شرط دیگر

 

خداوند در سوره‌ي انفال می‌فرمايد:

(إن يكن منكم عشرون صابرون يغلبوا مائتين)، [الانفال: 65].

«هر گاه بیست نفر صبور از شما باشند بر دویست نفر غلبه می کنند».

سبحان الله! اگر شرط شما پيروزي  است، شرط  خداوند  سبحا ن صبر  وبردباري است.

آيا بر اجتناب از گناهان صبر می‌كني؟ آيا بر مداومت بر طاعت وفرمانبرداری صبر می‌ورزي؟ آيا در درس خواندن استقامت می‌ورزي؟ آيا بر نيكي به پدر ومادر صبرمی‌نمايي؟ آيا بر آراستن به خلق صبر حريص هستي؟ آ‎يا؟

توهرگز شرطي را نمی‌بندي مگر اينكه شرط ديگري بعد از آن وجود دارد.

چه كسي به شرطش پايبند تر است؟ تويا خدا؟! حاشا لله .

وعده‌ی فرد آزاده ديني است برگردنش، پس آيا به من قول می‌دهي كه صبر  را پیشه سازی؟

 

چرا نبي اكرم e اين سخنان را برگزيد؟!

 

اکنون بيایید تا با احاديث پيامبر كه از صبر وشكيبايي سخن می‌گويد زندگی كنيم. رسول خداe می‌فرمايد:

«الصبر ضياء».[1]

«صبر روشنايي است.»

يك بار ديگر حديث را بخوان. در آن بيانديش. می‌شنونم كه می‌گويي: «من این حديث را می‌دانم، بارها آن را خوانده‌ام.»  من می‌گويم كه كار خوبي كرده‌اي ولي چرا پيامبر  eكلمه‌ي «ضياء» به معنايي «روشنايي» را انتخاب كرده است؟

چه می‌شد اگر حديث چنين بود: «صبر قوّت است» يا «صبر برهان است» يا «صبر عز واراده است».

پيامبر خدا  eكلمه «روشنايي» را برگزيد، زيرا بحران‌هاي  دنيا، ظلمت وتاريكي اند. مثلاً: از دست دادن مادر، پدر ويا عضوي از اعضاي بدن. همه‌ي اين‌ها ظلمت وتاريكي اند كه مانع از بينايي انسان می‌شوند، اندوه وغصه‌هايي هستند كه به سر حد تاريكي می‌رسد، گناهان نيز تاریکی اند  وچه چيزي تاريكي را از بین می برد؟ البته روشنايي؛اما اين روشنايي چگونه در میان تاريكي‌ها می آید؟!

سخنان رسول خداe  جامع‌ترين سخنان است:

«صبر روشنايي است».

بفهم  واجرا كن.

                                                              

عجب بخششی!

 

پيامبر اكرم e می‌فرمايد:

«ما أعطي أحد من عطاءٍ خيرَ وأوسع من الصبر»[2].

  «به هيچ كس عطا  وبخششي بهتر  و واسع‌تر از صبر داده نشده است.»

آيا پيامبر اکرم e را تصديق می‌كني؟ در جواب می‌گويي: البته كه تصديق می‌كنم، آيا اين هم پرسيدن دارد؟! اما زبان حالت گوياي چيز ديگري است! زبان حالت می‌گويد: «بهترين چيزي كه دارم ماشين آخرين سيستم است»، «فلان  وفلان املاك است » و«من در فلان جا كار می‌كنم.»

به خدا قسم بزرگترين بخشش وبهترين دارائيت صبر است.

صبر وبردباري بهترين بخشش است. آن هم چه بخششي!