Amr Khaled Official Website

In de naam van Allah[1], de Erbarmer, de Barmhartige. Moge de vrede en zegeningen van Allah met Profeet Mohammed (vzzmh[2]) zijn.

In dit deel zullen we het leven van imaam Malik gaan bekijken. Maar eerst willen we nogmaals de betekenis en de reden van deze serie benadrukken: het is een oproep tot co-existentie, en geïnspireerd door het woord ‘existentie’, ofwel ‘bestaan’. Het gaan om het naast elkaar bestaan van mensen, wederzijds respect, wederzijds begrip, het niet noodzakelijk overnemen van elkaars standpunt en erin geloven, maar tenminste voor elkaar openstaan. Ook is het van belang om te leren om op een gepaste manier het met elkaar oneens te zijn en hoe we onze verschillen kunnen beschouwen als kansen voor een nieuwe vriendschap, in plaats van obstakels.

Het verschillend zijn is een van Allahs grootste zegeningen. Slechts door de verschillende bijdragen van eenieder aan de wereld wordt ons leven verrijkt. Als iedereen zichzelf isoleert of dezelfde ideeën heeft, zal het leven geen betekenis hebben of ontzettend oppervlakkig zijn.

Als we naar Maliks leven kijken, zien we het voorbeeld van iemand die in staat was om mensen om zich heen te verzamelen. In tegenstelling tot imaam as’Sjaafie, die slechts 54 jaar leefde, werd imaam Malik 94 jaar oud. In die jaren was hij in staat om zijn succes te behouden en mensen aan te trekken die naar zijn lessen wilden luisteren en van hem wilden leren.

Hij begon lezingen over de islaam te geven toen hij slechts 17 jaar oud was, nadat 70 islamitische geleerden hem hier toestemming voor gaven en zijn geschiktheid erkenden. Kun je het je voorstellen dat hij 77 jaar lang gesteund en bewonderd werd om zijn kennis! Dat betekent dat hij een speciale manier of een speciaal geheim had, waarmee hij duizenden mensen met een verschillende huidskleur en denkwijze kon verzamelen en motiveren om naar een en dezelfde geleerde te blijven luisteren. We zullen dit geheim in deze lezing proberen te ontdekken.

Profeet Mohammed (vzzmh) heeft voorspeld dat er een geweldige islamitische geleerde zou komen, waar mensen vanuit alle windstreken naar op zoek gingen en die zij alleen in Medina zouden vinden. De metgezellen van de Profeet twijfelden er niet aan dat de in de overlevering genoemde geleerde imaam Malik ibn-Anas is, en daarom stond hij bekend als de imaam van Medina. Stel je je die eer eens voor!

Om een beter beeld te krijgen van het belang van het werk van de imaams, moet je bedenken dat toen de Profeet (vzzmh) stierf, hij overleveringen en Qoer’aanverzen naliet, die beperkt in aantal waren. De vier imaams namen de verantwoordelijkheid voor het herleiden van waarden, betekenissen en oplossingen van dat beperkte aantal voor alle kwesties die daarna in het leven van de mens konden voorkomen!

Imaam Malik is geboren, woonde en stierf in Medina. Hij verliet Medina nooit behalve om de bedevaart of oemra in Mekka te gaan verrichten. Dat is een interessant gegeven, vooral aangezien de grote geleerde imaam as-Sjaafie naar 10 verschillende landen ging om kennis te verwerven en te verspreiden. Hoe kon imaam Malik dan zo’n succes en populariteit verkrijgen door 94 jaar lang in dezelfde stad te wonen?

De locatie van zijn lezingen was altijd hetzelfde, tussen het huis van de Profeet en de preekstoel, welke de Profeet (vzzmh) als een deel van de hemel beschreef. Imaam Malik gaf twee soorten lezingen. De eerste soort was voor een beperkt aantal mensen die zijn opvolgers zouden worden. De tweede soort was voor iedereen. Duizenden mensen woonden zijn lezingen bij en er was niet genoeg plaats voor iedereen. Hij werd geholpen door mensen die de bezoekers aan de hand van hun nationaliteit groepeerden, zodat hij ze een voor een kon oproepen om naar zijn lezing te komen luisteren, omdat er gebrek aan ruimte was.

Hoe kon hij mensen van verschillende culturen aantrekken om in zulke grote aantallen terug te komen?! Als we het antwoord op die vraag weten, hebben we het geheim voor het in vrede samenleven met anderen ontdekt. Zijn studenten kwamen uit verschillende landen en continenten. Ze kwamen uit Azië, Europa en Afrika.

Dus wat was zijn geheim? Kunnen we hem dit nadoen? Is het bijvoorbeeld mogelijk dat mensen in Irak of Libanon een voorbeeld aan imaam Malik kunnen nemen en ophouden met ruziën? Zelfs op persoonlijk niveau, is het mogelijk dat een echtgenoot en echtgenote of alle mensen in de maatschappij zijn voorbeeld volgen?

Als we naar de erfenis van imaam Malik kijken, zien we dat hij meer dan 70 jaar lang mensen uit allerlei culturen onderwees. Dit betekent dat hij drie generaties onderwees. Hoe was hij in staat dat zoveel jaren te doen en tot op 94-jarige leeftijd! Nog verrassender zijn zijn leerlingen, vier kaliefen behoorden tot de aanwezigen: al-Hadie, Haroen ar-Rasjied, al-Amien en al-Ma’moen. Onder zijn studenten waren prinsen, leiders, bestuurders en geleerden zoals aboe-Haniefa die hem 13 jaar had onderwezen, en as-Sjaafie die toen nog maar 20 jaar oud was. Wat een bijzondere groep!

Er waren toentertijd twee politieke machten met elkaar in conflict: de Oemajjaden en de Abbasiden. Het volk en de leiders van beide groepen hielden van imaam Malik en geloofden in zijn standpunten, ondanks het grote conflict tussen hen. Hoe heeft hij dat niveau kunnen bereiken terwijl er verscheidene geleerden waren op dat moment?

Om nog verder te bewijzen dat hij een uitzonderlijk figuur was, laten we eens kijken naar wat Haroen ar-Rasjied hem aanbood. Ar-Rasjied wilde dat imaam Malik naar Irak toe zou gaan om zijn kinderen te onderwijzen, een idee dat imaam Malik niet aansprak, aangezien hij geloofde dat mensen inspanningen moesten leveren om kennis op te doen, en niet andersom. Malik stuurde dus een boodschap naar de kalief toe, met het bericht: “Aan de emir van de gelovigen. De kennis die ik bezit, is slechts een onderdeel van wat uw familie aan de wereld heeft bijgedragen. Als u het eerbiedigt, is het een zegen ervoor. Als u het vernedert, wordt het waardeloos. O emir van de gelovigen, naar kennis wordt gezocht en het zou niet op zoek moeten gaan naar mensen.” Nadat ar-Rasjied dit gelezen had, was hij het ermee eens en droeg zijn zonen op om naar Malik in Medina te reizen om van hem te leren. Als teken van bescheidenheid, vroeg hij of zij dezelfde behandeling zouden krijgen als de andere aanwezigen, en niet als de zonen van de kalief.

Later bezocht ar-Rasjied Medina en vroeg Malik om naar het paleis waarin hij verbleef toe te komen. Malik herhaalde zijn bekende zin: “Naar kennis wordt gezocht en het zou niet op zoek moeten gaan naar mensen.” De kalief stemde er toen mee in om naar Malik toe te gaan, maar hij wilde een privélezing die door niemand anders zou worden bijgewoond. Malik zei dat als de kennis naar de elite uitgaat en het gewone volk hun recht op kennis onthouden wordt, noch de elite noch het volk ervan profiteert. Ar-Rasjied was het opnieuw met hem eens en woonde de lezing van Malik bij. Zijn dienaren boden hem een stoel aan terwijl de leerlingen van Malik op de grond zaten. Malik wilde ar-Rasjied niet beledigen en groette de aanwezigen zoals gewoonlijk, en begon de lezing met een hadieth qoedsie waarin Allah (VVIH) zegt dat Hij degene die zichzelf bescheiden opstelt in aanbidding verheft en degene die op anderen neerkijkt vernedert. Malik glimlachte toen naar ar-Rasjied, die begreep wat Malik hem op een beleefde manier probeerde te zeggen, en ging bij de andere leerlingen op de grond zitten.

Wat was het dat Malik zo’n grote invloed op anderen gaf? Waren het zijn leiderschapsvaardigheden? Hij stond bekend om zijn buitengewoonlijke charisma, zoals overgeleverd door Saied ibn-Hind, die zei dat hij voor niemand zo bang was als voor Abdoel-Rahmaan ad-Dachiel. Maar toen hij imaam Malik zag, was hij nog banger voor hem.

We weten dat hij een lichte huidskleur had met blond haar en blauwe ogen, niet zoals de meeste Arabieren in die tijd. Het kan echter niet alleen zijn charisma zijn dat hem zo’n hoog niveau deed bereiken.

Was het dan zijn intelligentie? Hij stond bekend om zijn intelligentie. Zijn leraar Rabia zei dat hij nog nooit iemand had ontmoet die wijzer was dan Malik. Hij verwees naar Malik door hem ‘de Wijze’ te noemen. Het kunnen echter niet alleen zijn mentale kwaliteiten zijn die hem een dergelijk succes en invloed gaven.

Was het zijn vroomheid en sterke geloof? Ook hier stond hij bekend om. Hij huilde vaak terwijl hij een lezing gaf, als hij over de locatie nadacht en het feit dat de Profeet (vzzmh) daar ooit was geweest. Hij was altijd in de staat van woedoe als hij over overleveringen vertelde.

Zijn leerlingen klopten altijd op zijn deur als het tijd voor de lezing was. Als het een reguliere lezing betrof, zou hij al snel naar hen toe komen. Maar als de lezing over Profeet Mohammed (vzzmh) ging, dan zou hij de tijd nemen om zich netjes te kleden en parfum op te doen, alvorens de Profeet (vzzmh) te noemen. Zijn band met Allah en de Profeet was zo speciaal, dat hij nooit een dier in Medina besteeg, uit respect voor de Profeet (vzzmh). Het kan echter nooit alleen zijn sterke geloof zijn dat hem zo uitzonderlijk maakte, aangezien er zoveel anderen waren in die tijd die bekend stonden om hun vroomheid, maar nooit een dergelijke invloed hadden.

We zijn het erover eens dat de bovenstaande eigenschappen bijgedragen hebben aan het succes van imaam Malik. Er waren echter twee voorname dingen die hem deden uitblinken. Hij bedacht altijd twee dingen die ervoor zorgden dat hij het vertrouwen en respect van anderen won. Als eerste stelde hij het belang van anderen boven dat van hem, en als tweede vroeg hij de ander om alleen te doen waarvoor ze het vermogen hadden.

Dit is de kunst van co-existentie die we vandaag de dag proberen te bereiken. Hij probeerde zich altijd de omstandigheden van de ander in te beelden. Kun jij dat? Stel je eens voor dat iedereen hetzelfde doel voor zich stelde. Stel je eens voor dat een echtgenoot zich inleeft in de omstandigheden van zijn echtgenote en zich afvraagt waarom ze het niet met hem eens is. Of beeld je de omstandigheden in van je puber en probeer te begrijpen waarom hij zich op die manier gedraagt. Imaam Malik dacht op die manier. Hij dacht aan anderen en zocht naar een manier waarop hij hen tot nut kon zijn.

Aldus nam hij het initiatief tot twee benaderingen. De eerste was dat hij geloofde dat Allahs regels altijd het nut voor de mensheid ondersteunden. Dit was zijn benadering bij het lezen en interpreteren van de Qoer’aan en overleveringen. Hij keek altijd naar de regels met het idee dat hij iets nuttigs voor de mensen zou vinden.

De tweede benadering was dat hij geloofde dat de islaam de mensen alles toestaat, behalve wat genoemd was als zondige daden. Hij beschreef de beste geleerde als degene die de mensen de toestemming gaf om van de zegeningen van Allah te genieten, zolang het door de islaam wordt toegestaan. Hij probeerde altijd naar de omstandigheden te kijken en het de mensen makkelijk te maken. Als dat niet kon, dan zou hij eerder zeggen dat hij het antwoord op de kwestie niet wist, in plaats van iets te zeggen dat een last voor de mensen zou zijn.

Duizenden mensen volgden hem, omdat hij het beste wilde voor anderen en het makkelijkste voor hen in het licht van de sjariyya. Hij baseerde zijn benadering op deze drie verzen uit de Qoer’aan, die vertaald kunnen worden als:

“…en Hij heeft het jullie in de godsdienst niet moeilijk gemaakt…” (VBQ 22:78)

“Allah wenst voor jullie het gemakkelijke en Hij wenst niet voor jullie het ongemak.” (VBQ 2:185)

“Allah wil (jullie lasten) voor jullie verlichten. En de mens was zwak geschapen.” (VBQ 4:28)

Degene met de makkelijkste benadering ten opzichte van het huwelijk, was Malik. Hij baseerde zijn benadering op een gebeurtenis in de tijd van Profeet Mohammed (vzzmh), toen een man naar hem toe kwam en zei dat hij en zijn vrouw een lichte huidskleur hadden, terwijl zijn vrouw een jongetje met een donkere huidskleur had gebaard. De man twijfelde aan de trouw van zijn vrouw. De Profeet (vzzmh) vroeg aan de man of hij dieren had, en de man antwoordde van wel. Hij vroeg of er een dier bij zat dat een andere kleur had, en de man antwoordde weer positief. De Profeet (vzzmh) vroeg hoe dit kon, de man dacht dat het dier misschien de kleur van een voorouder geërfd had. De Profeet (vzzmh) zei dat hetzelfde kon gelden voor zijn zoon. Hij wilde geen twijfel doen ontstaan tussen de man en zijn vrouw, en daaruit herleidde imaam Malik zijn benadering.

Het verrichten van de wassing is een ander voorbeeld van de ongecompliceerde oplossingen voor de moslims die imaam Malik probeerde te vinden. Als je de wassing hebt verricht en je er later niet meer zeker van bent of je wassing nog steeds geldig is, zou Malik vragen stellen als: “Kun je zweren dat je wassing niet meer geldig is? Ben je er zeker van dat het niet meer geldig is?” Als je niet met een volmondige ‘ja’ kunt antwoorden, dan is je wassing volgens Malik nog geldig.

Malik had geen trek meer in eten als iemand hem naar een oplossing vroeg. Hij bleef dan zijn best doen om die oplossing te vinden, en vroeg die persoon om in de stad te blijven totdat hij het gevonden had. Dat was een van de grootste redenen van zijn succes.

Imaam Malik schreef het eerste boek in de geschiedenis van de islaam, Al-Moewatta’, waarin al zijn ideeën staan. De naam van het boek is herleid van een woord dat gemak en gevoeligheid ten opzichte van anderen betekent. Het boek bevatte 12.000 overleveringen en de interpretatie door geleerden. Het boek werd zeer populair en maakte de weg vrij voor geleerden zoals Boecharie en as-Sjaafie.

Imaam Malik werd een keer gevraagd wat hem het dierbaarst was. Hij zei dat hij het liefst een moslim gelukkig maakte door zijn werk en leven eraan te wijden zijn/haar last te verlichten. Hij gebruikte zijn kennis om anderen te helpen. Hij volgde het voorbeeld van de Profeet door voor de makkelijkste optie te kiezen die in overeenstemming is met de sjariyya.

Dit is tevens een boodschap aan alle ouders, want er was een bepaalde gebeurtenis in de kinderjaren van Malik, die hem geïnspireerd heeft. Malik was een speels kind dat ervan hield om achter duiven aan te zitten en om te zingen. Hij gaf nooit om zijn studie, wat zijn familie dwars zat, aangezien zij bekend stonden om hun kennis en status. Maliks vader besloot hier iets op te vinden en organiseerde een kenniswedstrijd voor zijn zonen. Maliks jongere broer won deze wedstrijd.

De vader glimlachte naar Malik en zei alleen dat het najagen van de duiven hem afleidde van het opdoen van kennis. Malik raakte van streek en zei dat hij ergens anders in zou uitblinken, zoals in zingen. Zijn moeder zei vriendelijk dat een zanger zonder een goede stem waardeloos is, zelfs al ziet hij er goed uit. Hij vroeg haar wat hij dan kon doen. Ze zei dat hij het met zingen wellicht niet ver kon schoppen, maar met kennis misschien wel. De volgende dag kocht ze kleding voor hem die in die tijd door geleerden gedragen werd. Imaam Malik was heel enthousiast en vroeg haar hoe hij kon beginnen met zijn zoektocht naar kennis. Zijn moeder opperde dat hij naar Rabbia kon gaan om eerst over gepast gedrag en manieren te leren.

Imaam Malik vertelde dit verhaal zelf op 70-jarige leeftijd. Het was de wijsheid van zijn ouders die op een zachte manier met hun zoon omgingen, waardoor zo’n grote geleerde werd grootgebracht. Dat is een ander voorbeeld van co-existentie. Zijn ouders dwongen hem niet, noch beledigden zij hem. Ze gaven hem slechts tips voor hoe hij zichzelf kon ontwikkelen.

Beeld je zelf de positie van de ander in. Dwing anderen niet en zet hen niet onder druk. Wees vriendelijk voor hen en respecteer hen. Deze boodschap is voor iedere echtgenoot en echtgenote en voor de broeders en zusters in Irak. Denk aan het nut voor andere mensen en hun belangen.

�

[1] Het woord ‘Allah’ is de Arabische term voor God. Hoewel het woord vaak aan de islaam toegeschreven wordt, wordt het niet alleen door moslims gebruikt: Arabische christenen en joden gebruiken dit woord om naar de Enige God te verwijzen. Het Arabische woord geeft iets nauwkeuriger dan de Nederlandse term uitdrukking aan de unieke eigenschappen van de Enige God. Het Arabische woord ‘Allah’ heeft geen meervoudsvorm, de Nederlandse term heeft dat wel. Het woord ‘Allah’ heeft ook geen connotatie wat betreft het geslacht. Allah is de God die door alle profeten aanbeden werd, van Adam tot Noach, Abraham, Mozes, Jezus en Mohammed.

[2] Vrede en zegeningen van Allah zij met hem (salla Allahoe alaihi wa salam)