Amr Khaled Official Website

In de naam van Allah[1], de Erbarmer, de Barmhartige. Moge de vrede en zegeningen van Allah met Profeet Mohammed (vzzmh[2]) zijn.�

Ondanks al onze verschillen: laten we in vrede samenleven. ‘Co-existentie’ is afgeleid van het woord ‘existentie’ (bestaan), en betekent het naast elkaar bestaan. Verschillen zijn onderdeel van de natuurwetten waaruit het heelal bestaat. Het idee voor deze lezing is onstaan naar aanleiding van de moeilijkheden waarmee de moslims vandaag de dag geconfronteerd worden. We kunnen het met elkaar oneens zijn, maar we zouden alsnog moeten praten, elkaar respecteren en elkaars bestaan accepteren. Ons motto is het vers, dat zegt: “…en Wij hebben jullie tot volken en stammen gemaakt, opdat jullie elkaar leren kennen.” (VBQ[3] 49:13) Deze verschillen zijn er dus, om ons in staat te stellen elkaar te leren kennen.

Harmonie is in de islaam een verplichting en elk juridisch oordeel heeft als doel het verspreiden van harmonie onder de mensen, en in het bijzonder onder de moslims. Allah (VVIH[4]) heeft de aarde geschapen zodat we het ontwikkelen middels de uitwisseling van ideeën, welvaart en handel. We zijn verschillend, maar we kunnen in vrede samenleven.

We zullen elkaar niet leren kennen als we niet in vrede met elkaar samenleven, pas dan kunnen we met elkaar over een opleving spreken en hoe we met andere volkeren en rassen moeten omgaan bij deze opleving. De eerste stap is hoe we in vrede kunnen samenleven.

Aan de vier imaams, aboe-Haniefa, Malik ibn-Anas, as-Sjaafie en Ahmed ibn-Hanbal, wordt toegeschreven dat zij de eersten waren die de islamitische jurisprudentie vorm gaven en hun eigen wetschool oprichtten. Jurisprudentie, een van de belangrijkste wetenschappen binnen de islaam, is de wetenschap van het vinden van oplossingen voor de problemen van de mens in het leven, in het licht van de Qoer’aan en de soenna (het voorbeeld van Profeet Mohammed (vzzmh)).

Aboe-Haniefa was een belangrijk voorbeeld als het gaat om co-existentie. Zijn naam was No’men ibn-Thabit-al-Mazraban, een Pers. Zijn voorouders waren geen Arabieren maar zij hadden zich tot de islaam bekeerd. Hij werd in Koefa[5] geboren, in het jaar 80 n.h.[6] (699 n.C.) en hij stierf in het jaar 150 n.h. Hij werd dus 70 jaar oud. Hij was de eerste die de wetenschap van de islamitische jurisprudentie ontwikkelde.

De geleerden zeggen dat moslims smeekbeden voor aboe-Haniefa zouden moeten verrichten, omdat hij de eerste was die vorm gaf aan de islamitische jurisprudentie en wetten. Vandaag de dag zijn de moslims het met elkaar oneens, terwijl de moslims in die tijd aboe-Haniefa accepteerden, ook al was hij geen Arabier.

De geleerde ibn-aboe-Laila zat een keer bij Iesa ibn-Hisjaam, de heerser van Koefa, die zeer fanatiek was wat betreft de Arabische afkomst. Iesa vroeg naar de beste geleerden in de jurisprudentie en ibn-aboe-Laila gaf hem de namen van grote geleerden. Toen Iesa ontdekte dat geen van de geleerden van Medina, Mekka, Jemen, de Levant[7], het Arabische schiereiland en Basra Arabieren waren, werd zijn gezicht rood van boosheid. Hij vroeg wie de geleerde van Koefa was. Ibn-aboe-Laila stond op het punt om Hammad te noemen, de leraar van aboe-Haniefa die geen Arabier was, maar in plaats daarvan noemde hij een Arabier, Ibrahiem an-Nachie. Ibn-Hisjaam slaakte opgelucht een zucht en zei: “Allahoe akbar (Allah is de Grootste).”

De niet-Arabieren waren uitmuntend in de wetenschap, terwijl de Arabieren zich bezighielden met veldslagen en aldus niet in staat waren om zich met wetenschap bezig te houden. De niet-Arabieren wilden een onderdeel van de nieuwe gemeenschap en de islaam zijn en dus concentreerden zij zich op de wetenschap: zo ontstond er een balans tussen de twee groepen (Arabieren en niet-Arabieren). De Arabieren aanvaardden de studie van de niet-Arabieren en zo integreerden zij in de gemeenschap.

Is de gemeenschap vandaag de dag ook bereid om elkaar te accepteren? Toen de Arabieren de niet-Arabieren de kans gaven om te studeren en erin uit te blinken, gaven zij daarmee deze belangrijke wetenschappen de kans om zich te ontwikkelen en voort te bestaan. Aboe-Haniefa werd door de gemeenschap geaccepteerd, ook al was hij van Perzische afkomst. Later werd aboe-Haniefa bekend als de ‘Grootste imaam’ en de ‘Imaam der imaams’.

Aboe-Haniefa groeide op in Koefa, het centrum van het islamitische rijk, tijdens de heerschappij van Ali ibn-aboe-Talib. Er werd een grote moskee gebouwd in Koefa, die plaats bood aan 40.000 mensen. Deze moskee was het beginpunt van aboe-Haniefa’s carrière.

Aboe-Haniefa’s vader handelde in stoffen. Toen hij 17 jaar oud was, besloot hij zijn vaders winkel tot de grootste winkel in Irak te maken. Hij ging op zoek naar de beste man die hem in marketing kon onderwijzen. Hij paste in alle aspecten van het leven een wetenschappelijke benadering toe. Op dat moment dacht hij er niet aan om te gaan studeren, hij wilde slechts slagen in het leven.

Hij vroeg zijn vader om de winkel te moderniseren en na een paar jaar werd hij de eigenaar van een van de grootste winkels in Koefa. Hij blonk altijd uit in alles wat hij deed. Zijn vader stond hem toe om de handel te ontwikkelen en aldus groeide hun handel en werden ze zo rijk, dat hun jaarlijks inkomen 200.000 dinar was. Aboe-Haniefa hield slechts 4.000 dirham[8] voor zichzelf en zijn familie, en gebruikte de rest voor liefdadigheid.

Op een dag liep aboe-Haniefa langs as-Sjabie, een van de grootste en bekendste islamitische geleerden. As-Sjabie vroeg aboe-Haniefa naar de lessen die hij volgde en aboe-Haniefa vertelde over zijn marketing lessen. As-Sjabie merkte de oplettendheid, activiteit, intelligentie en drijfveer van aboe-Haniefa op. Hij adviseerde aboe-Haniefa om zijn intelligentie te gebruiken en te gaan studeren. Aboe-Haniefa vroeg welke religieuze wetenschappen er bestudeerd konden worden en het antwoord was: Qoer’aan, overleveringen, taalwetenschap, poëzie en jurisprudentie. Dit waren de islamitische wetenschappen die in die tijd bestudeerd werden. Hij vroeg as-Sjabie naar de beste geleerde en hij noemde Hammad ibn-aboe-Soelaimaan.

As-Sjabies advies leidde tot het ontstaan van een grote imaam in de islaam die de eerste wetschool oprichtte en tot nu toe het meest bekend is. Zijn wetschool is de meest wijdverspreide in de islamitische wereld, vooral onder de moslims die geen Arabisch spreken.

Na deze ontmoeting ging de jonge imaam op zoek naar kennis en hij vergezelde Hammad 18 jaar lang. Na drie jaar kreeg Hammad het gevoel dat aboe-Haniefa zo goed vooruitging, dat hij aboe-Haniefa naast hem liet zitten. Hammad gaf ook anderen de kans om uit te blinken, daarom was aboe-Haniefa hem altijd zo dankbaar. Op een later moment kreeg Hammad te horen dat hij een erfenis kreeg van een familielid in Basra. Aangezien hij de enige erfgenaam was, moest hij er zelf naar toe gaan om de erfenis te ontvangen. Hammad vroeg aan aboe-Haniefa om hem te vervangen. Aboe-Haniefa was twee maanden lang zijn plaatsvervanger. In die periode kreeg hij met vragen te maken die hij nog nooit was tegengekomen. Toen Hammad terugkwam, stelde aboe-Haniefa de vragen aan hem. Ze behandelden 60 vragen en hij was het over het antwoord van 40 vragen eens, en hij was het met het antwoord van de overige 20 vragen oneens. Vervolgens besefte hij dat hij ongelijk had inzage de 20 vragen.

De maatschappij in die tijd was duidelijk in staat om in vrede samen te leven, aangezien ze het succes accepteerden van een man van Perzische afkomst. Het wordt duidelijk als je bedenkt dat een groep geleerden de koopman accepteerden en dat Hammad een jonge, goedgeklede man als zijn leerling accepteerde, en later als zijn collega.

Aboe-Haniefa was het meerdere keren met Hammad oneens. Toch bleef hij Allah om vergiffenis voor hem vragen, net zoals voor zijn eigen ouders. Hij vroeg zelfs Allahs vergiffenis voor iedereen die hem had onderwezen en voor iedereen die hij had onderwezen. Als mensen hem naar de reden hiervan vroegen, antwoordde hij: “Zodat ze misschien op het rechte pad blijven en ik voor hun werk beloond blijf worden.”

Aboe-Haniefa studeerde ook de sji’ietische jurisprudentie bij Jafar as-Sadiq, de oprichter hiervan. Hij was het niet met alle aspecten eens, en dit toont de vaardigheid tot co-existentie, die aboe-Haniefa bezat. Of je het nu eens of oneens bent met een concept, individu of idee, je moet het bestaan ervan accepteren en respecteren.

Je zou moeten kunnen zeggen dat co-existentie een onderdeel van je leven is. Je moet in vrede samenleven met jezelf, je familie, je leraren en de maatschappij. Maar vandaag de dag jagen we elkaar de andere kant op. Co-existentie ontbreekt, zelfs binnenshuis. Denk eens na over het vers, dat vertaald kan worden als: “…en Wij hebben jullie tot volken en stammen gemaakt, opdat jullie elkaar leren kennen.” (VBQ 49:13)

Vaders vragen zich misschien af hoe ze hun kinderen in de hand kunnen houden. Kinderen vragen zich misschien af hoe ze met hun vader moeten omgaan. Vrouwen vragen zich misschien af hoe ze in harmonie met hun echtgenoot kunnen leven.

Aboe-Haniefa was 40 jaar oud toen hij de grootste wetschool oprichtte. Hij was de eerste die het idee van individuele jurisprudentie afwees. Aldus begon hij een groep van 40 geleerden. De groep omvatte specialisaties op alle gebieden: handel, taal, overleveringen, Qoer’aan, interpretatie en poëzie. De groep kwam samen en besprak de behoeften en problemen in de maatschappij, en zocht naar oplossingen in de Qoer’aan en de soenna. Als ze hierin niets konden terugvinden, dan zochten ze samen naar een oplossing. Duizenden mensen woonden deze bijeenkomsten bij, maar de 40 experts zaten vooraan.

Aboe-Haniefa begon met het voorstellen van het probleem en dan begon de discussie. Ze analyseerden het probleem, bespraken veronderstellingen en zochten naar een oplossing. Een van de leden werd aangewezen om een verslag van de sessie te maken. Dit is een wetenschappelijke methode. De deelnemers staken hun hand op om hun zegje te doen en uiteindelijk zouden ze tot een gezamenlijke beslissing komen. Dit proces kon één of twee dagen duren, of zelfs wel een week duren. Of het besluit anders was dan de mening van aboe-Haniefa deed niet ter zake, aangezien het besluit het resultaat was van de gecombineerde meningen van de groepsleden.

Een van aboe-Haniefa’s meest voorname studenten, aboe-Joesoef, speelde een zeer belangrijke rol. Hij was de hoogste rechter van de islamitische staat tijdens de heerschappij van de vier kaliefen. Hij schreef de uiteindelijke beslissing of fatwa (juridische uitspraak door islamitische geleerde(n)) op, en de onderbouwing ervan. Deze groep werkte 30 jaar lang samen, totdat aboe-Haniefa 70 jaar oud werd. Zij sloegen een brug tussen het wereldse leven en religie. Aboe-Haniefa bood aboe-Joesoef de eerste beurs aan. Aboe-Joesoef was zeer arm, maar een veelbelovende student. Aboe-Haniefa gaf hem af en toe 100 dirham en hij zei tegen hem dat als hij geld nodig had, hij naar hem toe moest komen. Vervolgens gaf hij hem een maandelijkse toelage.

Aboe-Joesoef besloot om zijn eigen groep te starten. Op een dag vroeg aboe-Haniefa aan een van de aanwezigen op zijn bijeenkomst, om naar aboe-Joesoefs bijeenkomst te gaan en de volgende vraag te stellen: “Een man ging naar een kleermaker toe (aboe-Joesoef was zelf oorspronkelijk kleermaker) en vroeg hem om zijn kleding voor een dirham in te korten. De volgende dag ging de man terug en kwam hij erachter dat de kleermaker de opdracht niet had uitgevoerd. Toen hij de dag daarna terugkwam, ontkende de kleermaker dat hij de kleding had aangenomen. De volgende dag zag hij dat zijn ingekorte kleding te koop werd aangeboden. De beschaamde kleermaker overhandigde hem de kleding. Heeft de kleermaker recht op het geld?”

Als aboe-Joesoef met ‘ja’ zou antwoorden, dan zou de man tegen hem zeggen dat hij verkeerd zit. Als hij met ‘nee’ zou antwoorden, zou de man hem ook vertellen dat hij het bij het verkeerde eind heeft. Aboe-Joesoef zei: “Ja, de kleermaker verdient het om betaald te worden.” De man zei: “Je hebt het verkeerd.” Aboe-Joesoef dacht er even over na en zei: “Nee, hij verdient het niet.” De man zei weer: “Je hebt het verkeerd.” Aboe-Joesoef vroeg de groep om te wachten totdat hij naar aboe-Haniefa’s groep was geweest.

Aboe-Haniefa ontmoette hem alleen. Hij zei: “Ben je hier misschien voor de vraag over de kleermaker?” Aboe-Joesoef zei: “Ja.” Hij zei: “Als de kleermaker de kleding inkortte voordat hij de intentie had om het voor zichzelf te houden, verdient hij het om betaald te worden, maar als de kleermaker het inkortte na de intentie te hebben om de kleding te houden, dan verdient hij het niet.” Aboe-Haniefa keek hem aan en zei: “Degene die denkt dat hij zonder samenwerking met anderen kan, moet medelijden met zichzelf hebben. Ik geloof in je, aboe-Joesoef, als je ons verlaat, dan verlies je en wij ook.” Aboe-Joesoef bleef tot aan zijn dood bij aboe-Haniefa. Hij werd toen de hoogste rechter van de hele islamitische staat.

Denk eens na over dit voorbeeld, de logica en wijsheid erachter. Kijk eens goed naar de islamitische geschiedenis. Sommige mensen in het Westen beweren dat we terroristen zijn en dat onze denkwijze stil heeft gestaan omdat degenen die de basis voor onze jurisprudentie legden, stilstonden in de tijd…

Laten we nadenken over hoe we in harmonie kunnen samenleven, omwille van de islaam en de zwakke moslimgemeenschap. “En houdt jullie allen stevig vast aan het touw (de godsdienst) van Allah en weest niet verdeeld…” (VBQ 3:103).

�

[1] Het woord ‘Allah’ is de Arabische term voor God. Hoewel het woord vaak aan de islaam toegeschreven wordt, wordt het niet alleen door moslims gebruikt: Arabische christenen en joden gebruiken dit woord om naar de Enige God te verwijzen. Het Arabische woord geeft iets nauwkeuriger dan de Nederlandse term uitdrukking aan de unieke eigenschappen van de Enige God. Het Arabische woord ‘Allah’ heeft geen meervoudsvorm, de Nederlandse term heeft dat wel. Het woord ‘Allah’ heeft ook geen connotatie wat betreft het geslacht. Allah is de God die door alle profeten aanbeden werd, van Adam tot Noach, Abraham, Mozes, Jezus en Mohammed.

[2] Vrede en zegeningen van Allah zij met hem (salla Allahoe alaihi wa salam).

[3] Vertaling van de Betekenis van de Qoer'aan. Dit is een vertaling van wat er tot nu toe begrepen is van het gestelde Qoer'aanvers. Het lezen van de vertaalde betekenis van de Qoer'aan kan op geen enkele manier het lezen in de Arabische taal vervangen, de taal waarin het geopenbaard is.

[4] Verheerlijkt en Verheven is Hij. (soebhanahoe wa ta’ala)

[5] Koefa is een stad in Irak, ongeveer 150 km van Bagdad en ongeveer 10 km ten noordoosten van Najaf. Het is gelegen aan de Eufraat.

[6] n.h. is na de hidjra (migratie) van de Profeet Mohammed (vzzmh) van Mekka naar Medina in 622 n.C.

[7] Een streek die het geheel of een gedeelte van Israël, Jordanië, Libanon, de Palestijnse autoriteit en Syrië beslaat.

[8] De dinar was van goud en de dirham zilver. De dinar was op dat moment tussen de 20 en 25 dirham waard.